Avropada sifaris texnika balaca banner
uniart
magaza ac
Hise verilmis quzu quyrugu balaca banner

Salam dostlar!Onlayn ödənişlə bağlı çətinliklərinizi bizə bildirin.Zəng edin və ya yazın 0505043704

Dən yemləri və onların yedizdirilmək üçün hazırlanması texnologiyası

Dən yemləri  və onların yedizdirilmək üçün hazırlanması texnologiyası
Dən yemləri və onların yedizdirilmək üçün hazırlanması texnologiyası .
Plan :
1. Dən yemlərinin heyvandarlıqda əhəmiyyəti .
2. Taxıl fəsiləsi dənləri , tərkibi , qidalıllığı .
3. Paxla fəsiləsi dənləri , tərkibi , qidalılığı .
4. Texniki yağlı bitkilərin toxumları .
5. Dənlərin yedizdirilmək üçün hazırlanması .
Kənd təsərrüfatı heyvanlarının yemləndirilməsində istifadə edilən dənlərin hamısı qüvvəli yemlərə aid edilir . Dən yemlərindən kənd təsərrüfatı heyvanlarının yemləndirilməsində istifadə edilən yem paylarının enerjiyə . proteinə və bəzi mineral maddələrə görə balanslaşdırılmasında istifadə edilir .
Kimyəvi tərkibinə görə bütün dən yemləri sulu – karbonlarla zəngin , proteinlə zəngin , protein həm də yağlarla zəngin dən qruplarına ayrılırlar . Birincilərə taxıl fəsiləsindən olan dənlər , ikincilərə paxla fəsiləsi dənləri , üçüncülərə isə yağlı ( texniki ) bitkilərin toxumları aid edilir ; axırıncılar yağı ayrıldıqdan sonra heyvanların yemləndirilməsində istifadə edilir .
Dənlərin keyfiyyəti və qidalılıq dəyəri bir çox amillərdən asılıdır . Dənlər naturasına , rənginə , qoxusuna , parlaqlığına , tamına , nəmliyinə , təmizliyinə , turşuluğuna , göbələk və anbar zərərvericiləri ilə yoluxmasına görə qiymətləndirilir.
Taxıl dənlərinin tərkibində orta hesabla 10-14 % protein olur .( dənin növündən , sortundan və becərilmə şəraitindən asılı olaraq 8-dən 20 % -dək tərəddüd edir ). Onların tərkibində olan proteinin 85-90 %-i zülallardan ibarət olur; zülal olmayan azotlu maddələrdən isə əsasən asparagin və sərbəst amin turşularına təsadüf edlir .
Taxıl dənləri aminturşu tərkibinə fərqlənirlər . Bunların içərisində qarğıdalı dəninin tərkibində başqalarına nisbətən protein o cümlədən lizin , triptofan və qlisin aminturşuları az olur .
Taxıl dənlərinin tərkibində yağların miqdarı az olur ( buğdada 2% -dən , vələmirdə 5% - dək dəyişir . Bu yağın çox hissəsi dənin rüşeymində ( 10 – 17 % - dək ) , az bir qismi isə endospermada ( 1 – 2 % ) olur ; dənlərin tərkibində olan yağlar əsasən doymamış yağ turşularının ( linol və linolein turşularının ) triqliseridlərindən ibarat olur . Linol və linolein turşularının triqliseridləri donuz piyinə yumşaldıcı təsir göstərir , ona görə donuzların kökəldilməsi zamanı kököltmənin axırıncı ayında onların yem payının tərkibindən yağla zəngin yemlər olan qarğıdalı və vələmir dənləri az yağlı dənlərlə - arpa , çovdar , buğda ilə vəya kökümeyvəlilərlə əvəz edilməlidir .
Üstdən xitin örtüklə örtülmüş dənlərin ( vələmir və arpa ) tərkibində sellilozanın miqdarı örtüksüz dənlərdəkinə (qarğıdalı , buğda və s. ) nisbıtın çox olur . Ona görə də hazırda bitkiçilikdə örtüksüz dənli vələmir və arpa sortlarının yaradılması istiqamətində işlər aparılır və belə sortlar alınmışdır . Ancaq alınmış sortların məhsuldarlığı aşağı olduğundan hələlik istehsalatda geniş istifadə edilmir.
Taxıl dənlərinin tərkibində mineral maddələrin ümumi miqdarı 1,5 – dən 5 % -ədək ola bilir ; onların külünün tərkibində fosfat turşusunun duzları və kalium duzları üstünlük təşkil edir , kalsium isə çox az miqdarda olur .
Taxıl fəsiləsi dənlərindən qarğıdalı dəni enerji qidalılığına görə başqa dənlərdən üstündür ; 1kq quru qarğıdalı dəninin tərkibində 1,3 yem vahidi olur və onun üzvü maddələrinin 90 % - i həzm olunur . Ancaq qarğıdalı dənində protein , lizin amin turşusu , eləcə də bəzi makro və mikroelementlər az olur ; qarğıdalı dənləri bir sıra vitamin tərkibinə görə də geri qalır .
Buradan göründüyü kimi taxıl fəsiləsi dənləri bir sıra qidalııq göstəricilərinə görə geri qalırlar . Ona görə də heyvanların yemləndirilməsində taxıl və paxla fəsiləsi dənlərinin qarışığından istifadə ediməsi məsləhət görülür . Çünki onlar kimyəvi tərkibinə görə bir-birindən fərqləndiyindən heyvanların yemləndirilməsində bir-birini tamamlayırlar . Belə yemləmə zamanı heyvan orqanizmasında məhsul vahidinin əmələ gəlməsinə yem məsarifi aşağı düşür ; heyvandarlıq məhsulları istehsalının iqtisadi səmərəliliyi artir.
Paxla dənləri proteinlə zəngindir , ancaq tərkiblərində yağın miqdarı azdır ( soya istisna olmaqla ) .Paxla dənlərinin tərkibində aminturşularının miqdarı taxıllardakından çoxdur . Ancaq paxlalı bitkilərin proteini taxıllardakından pis həzm olunur .
Heyvanlara çoxlu miqdqrda paxla verdikdə onların mədə-bağırsaq traktında çoxlu miqdarda qazlar əmələ gəlir . Bu paxla dənlərinin tərkibində zülalların həzminə ingibitor ( tormozlayıcı) təsiri göstərən spesifik maddələrin olması ilə izah olunur . Soya dəninintərkibində belə ingibitor təsiri göstərə bilən maddələrdən hemaqlütinin , ueraza , lipoksidaza , saponinlər və estrogenlər ola bilir .
Paxla dənlərinin yağı xolesterin və lesitinlə zəngin olur . Mineral tərkibinə görə paxla dənləri örtüksüz taxıl dənlərindən üstündür .Paxla dənləri bir çox mikroelement ( kobalt , yod, molibden , sink ) tərkibinə görə taxıl dənlərindən üstündür , ancaq tərkibində olan manqana görə onlardan geri qalır .
Paxla dənlərində karotin çox az olur . Taxıllarla müqayisədə onların tərkibində 1,5 dəfə çox riboflavin, 2 dəfə çox tiamin və pantoten turşusu , 3-4 dəfə çox xolin olur .
Paxla dənlərinin tərkibində olan azotsuz ekstraktiv maddələrin tərkibində nişastadan başqa polisaxarid qalaktan da olur . Bu fəsilədən olan dənlərdən bütün növ heyvanların yemləndirilməsində sulu-karbonlu yemlərdən istofadə zamanı zülallı tamamlayıcı kimi istifadə olunur ; bu məqsədlə əsasən paxla- taxıl dənləri qarışığından , ocümlədən soya və qarğıdalı qarışığından istifadə edilir .
Donuzların yemləndirilməsində noxud , gülül və mərciməkdən istifadə zamanı canlı kütlə artımı yaxşı olur və onların piyi dənəvər formada həm də sıx olur .
Lüpində bir qədər acı tam olduğundan o heyvanlara müəyyən hüdud daxilində verilir . Bu acı tam onların tərkibində lüpin və spartin adlı alkoloidlərin olması ilə izah edilir . Ona görə də çox vaxt tərkibində alkoloidlər az olan lüpin sortlarından istifadə edilir . Bu zaman yenə də lüpin heyvanlara yedizdirilməzdən əvvəl zərərsizləşdirilməlidir .
Bütün dənlər selliloza ilə zəngin olan pərdə ilə əhatə olunduğuna görə heyvanlar tərəfindən pis həzm olunurlar . Xırdalanmış dənlərə isə ağız suyu və həzm fermentləri daha yaxşı təsir edir , eyni zamanda ağızda daha yaxşı çeynənir .Ona görə də yedizdirilməzdən əvvəl dənlərin örtüyü çıxarılır və o xırdalanır . Dənlərin xırdalanma dərəcəsi müxrəlif növ heyvanların həzm xüsusiyyəti və yaşı nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilir .
Məsələn , donuzlar 1mm –dən kiçik ölçüdə xırdalanmış dənləri yaxşı həzm edirlər . Belə xırdalanmış dənlərin quru maddəsi Bütöv dənlərə nisbətən 18 % yaxşı həzm olunur ; bütöv dənlərin lizini donuzlar tərəfindən 32-36% həzm olunduğu halda , arpa unununku 72 % həzm olunur . Süd dövründə çoşqalara qovrulmuş arpa və ya qarğıdalı dəninin verilməsi məsləhətdir . Çünki dənləri termiki işləyən zaman onların tərkibində olan göbələklər məhv edilir , nişasta dekstrinləşir və beləliklə , dəndə xüsusi aromat və şirintəhər dad əmələ gəlir .
İribuynuzlu qaramal və qoyunlar isə dənləri ölçüsü 1,5 mm-dən 4mm-dək hissəciklər şəklində olan yarmalar halında daha yaxşı istifadə edirlər .
Buzov və quzuların süd dövründə yemləndirilməsi üçün pərdəsi ayrılmış vələmir yarmasından istifadə edilir . ayrılmış dən pərdəsi isə yaşlı gövşəyən heyvanların yemləndirilməsində istifadə edilir . Son zamanlar kökəldilən qaramal cavanlarının yemləndirilməsində pərdəsi götürülmüş bütöv arpa dənlərindən də istifadə edilir . Gövşəyən heyvanlara çoxlu miqdarda buğda unu verilməsi məsləhət görülmür . Çünki onun tərkibində olan kleykovina həzm traktında xəmirvari kütlə əmələ gəlməsinə səbəb olur ki , bu da yemin yem borusundan , ximusun kitabça və torcuqdan şirdana keçməsinə maneəçilik törədir . Yəni keçməməzliklər yaranır .
At və dayçalara dənər bütöv halda və ya xırdalanmış halda verilir .Qocalmış atlara (dişləri pis olduğundan ) dənlər örtüyü götürüldükdən sonra verilir . Bütöv vələmir dənlərinin quru maddəsinin atlar tərəfindən həzməgediciliyi örtüyü təmizlənmiş və xırdalanmış dənlərdəkindən 4-8% aşağı olur .
Dən yeyən quşların həzm aparatı başqa kənd təsərrüfatı heyvanlarınkına nisbətən dənləri daha yaxşı həzm edir .Ancaq müasir dövrdə quşçuluq sənaye əsasında inkişaf etdiyindən dənlərin bütöv şəkildə quşlara verilməsinə ehtiyac qalmır . Çünki hazırda quşların yemləndirilməsində bioloji cəhətdən tam dəyərli yem qarışıqlarından istifadə edilir . Bunun üçün bütün dən yemləri xırdalanır və sonra xüsusi reseptlər üzrə qarışdırılır . Bir çox hallarda hazırlanmış yem qarışıqları isladılır və xüsusi qurğularda ölçüsü buğda dənləri boyda olan dənəvər halına salınır .
Cücələrin yemləndirilməsində belə dənəvər yemlərdən istifadə edilmir . Yəni cücələrə yedizdirilmək üçün dənəvər yem yenidən xırdalanır və cücələr tərəfindən yeyilə biləcək formaya salınır .
Nişasta ilə zəngin dənlərə maya vuran zaman ( qarğıdalı , vələmir və arpa ) maya vuran zaman mayalar onların tərkibində çoxalır və dənlərin zülal olmayan azotlu maddələrindən istifadə edərək öz hüceyrələrinin tam dəyərli zülallarını sintez edirlər . Maya ilə işlənmiş dənlərin tərkibində bioloji aktiv maddələrin , fermentlərin , vitaminlərin və estrogenlərin miqdarı artır. Hazırda dənlərə mayaların vurulmasından təkcə donuzçuluqda deyil , həm də südlük maldarlıqda istifadə edilir .
Bütöv dənlərin bioloji dəyərliliyini artırmaq üçün onun cücərdilməsindən və ya ondan hidropon yemin hazırlanmasında istifadə edilir . Bu iki üsulla tərkibində kritik əvəz olunmayan amin turşulari (lizin , metionin və b. ) və karotini çox olan yem əldə etmək olar .
Cücərtmək üçün dənlər isladılır və isti yerdə 3-4 gün müddətində saxlanilir . Sonra aınmış cücərti ilə birlikdə dən yaşlı quşlara verilir ; bəzən dənləri süni qida mühitində 12-15 gün müddətində cücərtmə üsulundan istifadə edilir ; Belə halda alınmış cücərtinin boyu çox olduğundan o , dən qaliğından ayrılır ; bu qaydailə alınmış cücərti quşların , dən qalığı isə gövşəyən heyvanların yemləndirilməsində istifadə edilir .
Cücərtmə və hidropon yem istehsalında cücərmə qabiliyyəti yüksək olan (80% - dən çox ) dənlərdən istifadə edilməlidir . Çünki cücərməyən dənlər nəm mühitdə qaldıqda kiflənir və mühitdəki dənlərin hamısının xarab olmasına səbəb olur .
Aparılmış iqtisadi təhlillərin və təsərrüfatı təcrübələrin nəticələri göstəri ki ,yuxarıda təsvir edilən qaydada alınan hidropon yemlər baha başa gəlməsinə baxmayaraq, quşların və başqa heyvanların yem payındakı yaşıl ot ununu onlarla əvəz etdikdə böyük səmərə verir. Xırdalanmış taxıl dənlərinin termiki işlənməsi aparılmır .
Paxla dənlərinin pörtlədilməsi və və buxara verilməsi isə onların tərkibində olan proteaza fermentinin ingibitorlarının parçalanmasına səbəb olur , yemin proteininin həvməgediciliyi artır . Soya paxlalarından yem hazırlamaq üçün isə onun dənləri təmizlənir , xırdalanır və 130-150 o S temperatur şəraitində quru halda qovrulur . Lüpin və yemlik çina dənlərinin tərkibində heyvanlar üçün zəhərli olan alkoloidlər olduğu üçün hökmən pörtlədilməli və ya buxara verilməli , sonra istifadə edilmılidir . Yağlı bitkilərin dənindən isə yağı ayrıldıqdan sonra heyvanların yemləndirilməsində istifadə edilir .
Müəllim : Səfərov Xəsafət Məhəmməd oğlu
Əlaqə : ( +99450 ) 3485839

Son videolar

Xətdəkilər
Xətdəki qonaqlar: 57220
Xətdəki istifadəçilər: 259
Rasim SultanovFərdi istifadəçi
RafaelFərdi istifadəçi
NAHIDFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
RəfiFərdi istifadəçi
ZiyaFərdi istifadəçi
İlkin DoktorFərdi istifadəçi
Azad test mobFərdi istifadəçi
YaşarFərdi istifadəçi
ZaurFərdi istifadəçi
CosqunFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
CavadFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
SEFERFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
PervizFərdi istifadəçi
UsubFərdi istifadəçi
MüşfiqFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ElnurFərdi istifadəçi
RehimFərdi istifadəçi
KhadiJaFərdi istifadəçi
UstaFərdi istifadəçi
ElşadFərdi istifadəçi
RufatFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
CəfərFərdi istifadəçi
EldarFərdi istifadəçi
Cihangir ÖzünFərdi istifadəçi
HəbibFərdi istifadəçi
saticiFərdi istifadəçi
İsmayılFərdi istifadəçi
qırqovul satılırFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
ŞirazFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
SahibFərdi istifadəçi
FerhadFərdi istifadəçi
ElsenFərdi istifadəçi
YaqutFərdi istifadəçi
AfqanFərdi istifadəçi
Sahin.Fərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
IlqarFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
sebuhiFərdi istifadəçi
SaticiFərdi istifadəçi
MahmudFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
SeferFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
NamazFərdi istifadəçi
IlkinFərdi istifadəçi
OqtayFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
Eliyar m.Fərdi istifadəçi
FermerFərdi istifadəçi
Fərdi istifadəçi
VüqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
EmirFərdi istifadəçi
VidadiFərdi istifadəçi
QeqaniFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
MehmanFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
GunayFərdi istifadəçi
elnurFərdi istifadəçi
azadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ZahidFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
SadiqFərdi istifadəçi
CahangirFərdi istifadəçi
SabirFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
HABILFərdi istifadəçi
KamranFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
hikmətFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
rovshanFərdi istifadəçi
vurgunFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
ElviraFərdi istifadəçi
ElshanFərdi istifadəçi
abdullahFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
------Fərdi istifadəçi
ElmanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
MusaFərdi istifadəçi
İlqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
IsmiFərdi istifadəçi
XayyamFərdi istifadəçi
namazFərdi istifadəçi
RomanFərdi istifadəçi
SeideFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
RASIMFərdi istifadəçi
İNtiqamFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SaiqFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
AlayFərdi istifadəçi
BahramFərdi istifadəçi
sarvanFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
NamiqFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
AwurFərdi istifadəçi
AMINFərdi istifadəçi
seymurFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ZəkaFərdi istifadəçi
TərlanFərdi istifadəçi
MehdiFərdi istifadəçi
ilkinFərdi istifadəçi
cevahirFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
Cuce aliramFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
HabilFərdi istifadəçi
EbulfezFərdi istifadəçi
HebibFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RoyalFərdi istifadəçi
faiqFərdi istifadəçi
TogrulFərdi istifadəçi
SalmanFərdi istifadəçi
NizamiFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
jaleFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
QurbanFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
İlqarəFərdi istifadəçi
AbdullahFərdi istifadəçi
AyselFərdi istifadəçi
VahabFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
AbdulAzizFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RöyalFərdi istifadəçi
IsmayilFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
kenan teymurluFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ÇingizFərdi istifadəçi
FIRUZFərdi istifadəçi
SFərdi istifadəçi
vuqarFərdi istifadəçi
qaraFərdi istifadəçi
ElmiraFərdi istifadəçi
İlhamFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
şirketFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
МаркизатFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
AkifFərdi istifadəçi
RuhullahFərdi istifadəçi
huseynFərdi istifadəçi
LiliFərdi istifadəçi
AqilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
NureddinFərdi istifadəçi
PərvizFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
kamalFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
panahFərdi istifadəçi
FexriFərdi istifadəçi
elsenFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
Kazımov TeymurFərdi istifadəçi
ElshadFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
AllahsukurFərdi istifadəçi
KerimFərdi istifadəçi
MFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
AyxanFərdi istifadəçi
Kerimov NamiqFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
ZooMagazin.azFərdi istifadəçi
TağıFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
ShahinFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
VuqarFərdi istifadəçi
XəyyamFərdi istifadəçi
Ceyhun QarayevFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
Ənvər MusayevFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
MalikFərdi istifadəçi
EhmedFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
RiyadFərdi istifadəçi
OgtayFərdi istifadəçi
ElseverFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
ceyhunFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
ZehraFərdi istifadəçi
eminFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
SEMEDFərdi istifadəçi
AKDENİZKULUCKAFərdi istifadəçi
MametFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
BalaemiFərdi istifadəçi
QoyunFərdi istifadəçi
FarizFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
RaminFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
QafarFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
ElmarFərdi istifadəçi
FuadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
ElcinFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
MAl yiyesiFərdi istifadəçi
ismayilFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi

Qeydiyyatlı istifadəçilər:: 3,345
Ən yeni istifadəçi:: vugo088