cars az
magaza ac
magaza ac
magaza ac

Salam dostlar!Onlayn ödənişlə bağlı çətinliklərinizi bizə bildirin.Zəng edin və ya yazın 0505043704

Gözdən düşmüş camışçılıq

Gözdən düşmüş camışçılıq
Gözdən düşmüş camışçılıq
Son onillikərədək kənd təsərrüfatımızda əhəmiyyətli yer tutan camışçılıq niyə tənəzzülə uğrayıb?
Zaqafqaziya ölkələri arasında daha çox Azərbaycanın təbii şəraitinə uyğunlaşmış bu heyvanların sayının azalmasını ekspertlər də təsdiqləyir, elə cəmi ikicə il bundan qabaqkı statistika ilə indikinin müqayisəsi də. Belə ki, 2010-cu ildə iribuynuzlu heyvanların cəm sayında camışların payı 330 min baş təşkil etdiyi halda, hazırda bu rəqəm 102 minədək azalaraq 228 min başa enib.
28 ildir ki, maldarlıq ilə məşğul olan Samux şəhər Yenikənd qəsəbəsi sakini Süleyman Cəfərov da deyir ki, bir neçə il bundan qabaq onun təsərrüfatına məxsus sürüdə 20-yədək camış olub. Amma hazırda cəmi 3 camışa birtəhər baxır. Fermer bu vəziyyəti otlaq-örüş sahələrinin azalması, eləcə də camış saxlamağın xüsusiyyətləri baxımından şəraitin ildən-ilə çətinləşməsi ilə bağlayır və qeyd edir ki, elə bu səbəblərdən çoxları təsərrüfatlarındakı camışları kəsərək, əvəzində inək saxlamağı üstün tutublar.
“Camışdan əldə olunan məhsulların həm keyfiyyətinə, həm də gəlirvermə qabiliyyətinə söz ola bilməz. Belə ki, camışın südü və qatığı inəyinkindən 3 dəfə baha qiymətə satılır, qaymağı isə hər zaman damağının dadını bilənlərin malı olub”-deyə, təcrübəli fermer vurğulayır.
Müsahibimiz “Harda qamış, orda camış” atalar misalını da xatırladaraq, ənənəvi olaraq sulu ərazilərin, gölməçələrin bu heyvanların bəslənməsində vacib rol oynadığına diqqət çəkir və əlavə edir ki, suni yaradılmış göllərdə qamış bitmədiyindən, adi şəraitdə, kifayət qədər otlaq yeri olmadan camışa baxmaq mümkün deyil. S.Cəfərov bildirir ki, bu səbəbdən hazırda Samuxun yalnız Kür çayı yaxınlığındakı ərazilərində az-çox camış saxlayanlar var.
Kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssislər də camışçılığın bərpasını bir çox amillər baxımından zəruri məsələ hesab edirlər. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetin dosenti Suliddin Abbasov bildirir ki, orqanizmi demək olar ki, heç bir xəstəlik qəbul etməyən bu unikal heyvanın südünün yağlılığı inəyinkindən bir neçə dəfə yüksəkdir, A vitamini ilə zəngin olan əti isə ən keyfiyyətli və faydalı qidalar sırsındadır:
“ Camış qaba yemlə qidalanır. Onun fiziologiyası elə qurulub ki, mədəsi mikrobları neytrallaşdıra bilir. Bu, camış məhsullarının böyük üstünlüyüdür. Həmçinin dünya təbabətində camışın südü və qanının müxtəlif xəstəliklərin, o cümlədən xərçəng şişlərinin və leykozun müalicəsində tətbiqi təcrübəsi mövcuddur”.
Süliddin Abbasov deyir ki, camışçılığ təsərrüfatını genişləndirilməsi üçün ölkəyə onun yeni cinsləri gətirilməlidir.
“Hazırda respublikada “Murrah” camış cinsindən istifadə olunur. O, vaxtilə Hindistandan Bolqarıstana gətirilib. Orada yetişdirmə aparılıb və Azərbaycana satılıb. İndi həmin cinslər üçün yüksək keyfiyyətli törədicilərin gətirilməsini təşkil etmək lazımdır”.
Agrar məsələlər üzrə ekspert Ziyad Abbasov da camışçılıq təsərrüfatına dövlət dəsətyinin təmin olunmasını, eləcə də bu heyvanların bəslənməsinin təşkili üçün zoogigiyenik qaydalarıa uyğun tövlələrin yaradılmasını mühüm hesab edir:
“Camış əslində göldə, su kənarında bəslənməlidir. Ancaq lazımi şəraitin yaradılması ilə bu, həyətdə də mümkündür. Hazırda çay suları çox çirklənib, bir çox su mənbələri quruyub. Buna baxmayaraq, camışçılığı dirçəltmək olar. Bunun üçün proqram hazırlanmalı, sahibkarla kömək məqsədilə yeni cinslər gətirilməli, onların süni mayandırılması təşkil edilməlidir. Kür qırağında süni göllər, eləcə də zoogigiyena qaydalarına uyğun tövlələr yaradıla bilər. Bununla bərabər, Azərbaycanda bir vaxtlar mövcud olan camış qaymağı istehsalı haqda da düşünməyə dəyər”.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində heyvandarlıq məhsullarının istehsalı, emalı, damazlıq işi və otlaqlar şöbəsinin müdirinin müavini Fərhad Eminov isə məsələyə münasibət bildirərkən, camışçılığın dirçəldilməsinə dövlətin dəstəyinin eləcə də bu yöndə xüsusi proqramın olduğunu vurğulayır. O, həmçinin qeyd edir ki, heyvanların süni mayalandırılması üzrə işlər də diqqət mərkəzindədir.
“Camışçılıq təsərrüfatlarının faydalanması üçün xeyli tədbirlərimiz mövcuddur. Respublikada artıq 3 ildir ki, fəaliyyət göstərən süni mayalanma mərkəzində camışın damazlıq cinsləri də yaxşılaşdırılır. Belə ki, damazlıq camış kəlləri gətirilir, saxlanılır, sonra onlardan toxum alınır və damamzlıq işinin genişləndirilməsi üçün respublikanın hər tərəfindəki təsərrüfatlarda heyvanların süni mayalandırılmasında istifadə edilir”.
Müsahib camışların sayının əvvəlki dövrlərlə müqayisədə azaldığını, bununla belə cinslərin yaxşlaşdırıllası istiqamətində aparılmış işlər nəticəsində heyvanların məhsuldarlığının yüksəldiyini də qeyd edir:
“Təkcə bu il ərzində 8 min doza toxum almışıq. Ölkənin camışçlıq təsərrüfatlarında bir ildə təxminən min doza toxum isitfadə olunur. Camış ildə, daha döğrusu, təxminən 10 ay çəkən sağım dövründə orta hesabla 1000 litr süd verir. Süni mayalanmadan alınan balaların isə ana olandan sonra sağım dövründə verdiyi südün həcmi 1600 litrə çatır. Beləcə, süni mayalanma məhsuldarlığın da artırılmasına səbəb olur”.
F.Eminov otlaq yerlərinin qıtlığı barədə deyilənlərə də münasibət bildirərək, bu məsələdə də ciddi çətinliklərin olmadığını bildirir:
“ Camış bizim yerli şəraitə yaxşı uyğunlaşmış heyvandır. Hətta otlaq sahəsi tapmasa belə, o, su dibində bitən qamışlarla qidalanır. Odur ki, camışlar üçün yem tapmaq problem deyil”.
Nazirlik rəsmisinin sözlərindən belə çıxır ki, bu sahəni dirçəltmək üçün elə ciddi çətinliklər yoxdur. Amma camışçılıqla indi və keçmişdə məşğul olanların yuxarıda dedikləri fikirlər o qədər də nikbin mənzərə yaratmır.
Reallıq isə odur ki, ənənəvi olaraq bizə məxsus olan bir çox mövqeləri itirdiyimiz kimi, heyvandarlığın unikal sahəsi sayılan camışçılıq da əldən gedir. Şübhəsiz, bu işdə müxtəlif obyektiv amillərlə yanaşı, zəmanənin keyfiyyət tələblərindən daha çox pulartıran kəmiyyət göstəricilərinə söykənən ab-havası da az rol oynamır.
R.Məmmədli

Son videolar

Xətdəkilər
Xətdəki qonaqlar: 57219
Xətdəki istifadəçilər: 259
Rasim SultanovFərdi istifadəçi
RafaelFərdi istifadəçi
NAHIDFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
RəfiFərdi istifadəçi
ZiyaFərdi istifadəçi
İlkin DoktorFərdi istifadəçi
Azad test mobFərdi istifadəçi
YaşarFərdi istifadəçi
ZaurFərdi istifadəçi
CosqunFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
CavadFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
SEFERFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
PervizFərdi istifadəçi
UsubFərdi istifadəçi
MüşfiqFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ElnurFərdi istifadəçi
RehimFərdi istifadəçi
KhadiJaFərdi istifadəçi
UstaFərdi istifadəçi
ElşadFərdi istifadəçi
RufatFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
CəfərFərdi istifadəçi
EldarFərdi istifadəçi
Cihangir ÖzünFərdi istifadəçi
HəbibFərdi istifadəçi
saticiFərdi istifadəçi
İsmayılFərdi istifadəçi
qırqovul satılırFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
ŞirazFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
SahibFərdi istifadəçi
FerhadFərdi istifadəçi
ElsenFərdi istifadəçi
YaqutFərdi istifadəçi
AfqanFərdi istifadəçi
Sahin.Fərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
IlqarFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
sebuhiFərdi istifadəçi
SaticiFərdi istifadəçi
MahmudFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
SeferFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
NamazFərdi istifadəçi
IlkinFərdi istifadəçi
OqtayFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
Eliyar m.Fərdi istifadəçi
FermerFərdi istifadəçi
Fərdi istifadəçi
VüqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
EmirFərdi istifadəçi
VidadiFərdi istifadəçi
QeqaniFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
MehmanFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
GunayFərdi istifadəçi
elnurFərdi istifadəçi
azadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ZahidFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
SadiqFərdi istifadəçi
CahangirFərdi istifadəçi
SabirFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
HABILFərdi istifadəçi
KamranFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
hikmətFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
rovshanFərdi istifadəçi
vurgunFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
ElviraFərdi istifadəçi
ElshanFərdi istifadəçi
abdullahFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
------Fərdi istifadəçi
ElmanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
MusaFərdi istifadəçi
İlqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
IsmiFərdi istifadəçi
XayyamFərdi istifadəçi
namazFərdi istifadəçi
RomanFərdi istifadəçi
SeideFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
RASIMFərdi istifadəçi
İNtiqamFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SaiqFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
AlayFərdi istifadəçi
BahramFərdi istifadəçi
sarvanFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
NamiqFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
AwurFərdi istifadəçi
AMINFərdi istifadəçi
seymurFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ZəkaFərdi istifadəçi
TərlanFərdi istifadəçi
MehdiFərdi istifadəçi
ilkinFərdi istifadəçi
cevahirFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
Cuce aliramFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
HabilFərdi istifadəçi
EbulfezFərdi istifadəçi
HebibFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RoyalFərdi istifadəçi
faiqFərdi istifadəçi
TogrulFərdi istifadəçi
SalmanFərdi istifadəçi
NizamiFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
jaleFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
QurbanFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
İlqarəFərdi istifadəçi
AbdullahFərdi istifadəçi
AyselFərdi istifadəçi
VahabFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
AbdulAzizFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RöyalFərdi istifadəçi
IsmayilFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
kenan teymurluFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ÇingizFərdi istifadəçi
FIRUZFərdi istifadəçi
SFərdi istifadəçi
vuqarFərdi istifadəçi
qaraFərdi istifadəçi
ElmiraFərdi istifadəçi
İlhamFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
şirketFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
МаркизатFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
AkifFərdi istifadəçi
RuhullahFərdi istifadəçi
huseynFərdi istifadəçi
LiliFərdi istifadəçi
AqilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
NureddinFərdi istifadəçi
PərvizFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
kamalFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
panahFərdi istifadəçi
FexriFərdi istifadəçi
elsenFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
Kazımov TeymurFərdi istifadəçi
ElshadFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
AllahsukurFərdi istifadəçi
KerimFərdi istifadəçi
MFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
AyxanFərdi istifadəçi
Kerimov NamiqFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
ZooMagazin.azFərdi istifadəçi
TağıFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
ShahinFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
VuqarFərdi istifadəçi
XəyyamFərdi istifadəçi
Ceyhun QarayevFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
Ənvər MusayevFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
MalikFərdi istifadəçi
EhmedFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
RiyadFərdi istifadəçi
OgtayFərdi istifadəçi
ElseverFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
ceyhunFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
ZehraFərdi istifadəçi
eminFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
SEMEDFərdi istifadəçi
AKDENİZKULUCKAFərdi istifadəçi
MametFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
BalaemiFərdi istifadəçi
QoyunFərdi istifadəçi
FarizFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
RaminFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
QafarFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
ElmarFərdi istifadəçi
FuadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
ElcinFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
MAl yiyesiFərdi istifadəçi
ismayilFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi

Qeydiyyatlı istifadəçilər:: 3,345
Ən yeni istifadəçi:: vugo088