magaza ac
cars az
cars az
Hise verilmis quzu quyrugu balaca banner

Salam dostlar!Onlayn ödənişlə bağlı çətinliklərinizi bizə bildirin.Zəng edin və ya yazın 0505043704

QARAMAL VƏ QOYUNLARIN XLAMİDİYALI BALAATMASI

QARAMAL VƏ QOYUNLARIN XLAMİDİYALI BALAATMASI
QARAMAL VƏ QOYUNLARIN XLAMİDİYALI BALAATMASI
Xlamidiyalı balaatma-kontagioz xəstəlik olub, boğazlığın son həftələrində balaatma və ya vaxtından əvvəl doğum, bununla əlaqədar olaraq zəif və yaşama qabliyyətinə malik olmayan quzu və buzovların doğulması ilə səciyyələnir.
Tarixi məlumat. Qaramalda xəstəlik ilk dəfə 1923-cü ildə Traum və Xart tərəfindən Kaliforniyada, qoyunlarda isə 1936-cı ildə Şotlandiyada Qreyk tərəfindən qeyd edilmişdir. Qoyunlarda xəstəliyin törədicisi 1950-ci ildə Stamp tərəfindən, qaramalda isə Qirovd tərəfindən 1957-ci ildə aşkar edilmişdir. Hal-hazırda xəstəlik dünyanın əksər ölkələrində nəzərə çarpır.
Törədicisi. Xlamidiyalı balaatmanın törədicisi chlamudia cinsinə aid olan mikroorqanizmlərdir. Amil 6-7 günlük toyuq embrionlarının sarılıq kisəsində asanlıqla yetişir və yoluxdurmadan 8-12 gün keçmiş maksimum dərəcədə elementar cisimciklərin toplanması ilə əlaqədar olaraq onları öldürür.
Laboratoriya heyvanlarından xəstəliyin törədicisinə ağ siçan, siçovul, hind donuzu, adadovşanı və meymunlar həssaslıq göstərirlər.
Epizootoloji xüsusiyyətləri. Xəstəlik əsasən döl vaxtı enzootiya halında müşahidə edilir. Təsərrüfatda ilk infeksiya zamanı yoluxma 23-30% və bəzən 60% təşkil edir. Ən çox şişəklər və 2-ci doğar heyvanlar xəstələnir. Balaatmadan və erkən doğumdan sonra immunitet yaranır və sonrakı il xəstələnmiş heyvanların faizi aşağı düşür. Bəzən ölü və zəif quzular doğulur ki, bunlar da yaşama qabiliyyətinə malik olmur.
İnfeksiya törədicisinin mənbəyi xəstə heyvanlardır. Bundan əlavə xəstəliyə görə qeyri-sağlam təsərrüfatlardan alınmış heyvanlar da gizli amilgəzdirən kimi özünü göstərməklə növbəti dölə qədər xəstəlik törədicisini xarici mühitə ixrac edir.
Yoluxma, xəstə heyvanlarla sağlamın kontaktı zamanı baş verir. Bundan əlavə alimentar yolla, cütləşmə və vertikal yoluxma da mümkündür.
Zoogigiyeniki şəraitin pozulması, keyfiyyətsiz yemlərlə yemləmə və mayalanmanın düzgün təşkil edilməməsi xəstəlik baş verməsinə şərait yaradır.
Patogenez. Boğaz heyvanlarda xlamidiyalar plasenta toxumasını zədələyir, kotiledonlarda nekroz törədir və nəticədə döl tələf olur. Bundan əlavə xlamidiyalar daxili orqanlarda da inkişaf edir və onların fəaliyyətini pozur.
Quzuların erkən doğulması plasentitlə əlaqədardır. Eksperimental xəstəlik zamanı qaraciyər, dalaq, böyrəklər, ağciyər, regionar limfa düyunləri, beyin və s. orqanlardan amili ayırmaq mümkündür. Müəyyən edilmişdir ki, orqanizmə düşmüş amil toksin hasil edir və qana keçərək ayrı-ayrı orqan və toxumalara paylanır. Orqanizmin cavab reaksiyası kimi temperaturun yüksəlməsi, ümumi ölkünlük, hüceyrələrdə retikulo-histositar və limfoid tipli proliferasiya, qaraciyərdə nekroz sahələri yaranır. Cinsiyyət üzvlərinə amilin yüksək tropizmi nəticəsində xlamidiyalar xorion epitelisində kotiledonların xovlarında toplanır, çoxalır və nekroz törədir.
Kliniki əlamətləri. İnkubasiya dövrü təbii yoluxmada bir neçə aydan bir neçə ilə qədər, eksperimental yoluxmada isə 5-7 həftə davam edir.
Tipik gedişli xəstəlik zamanı balaatma, erkən doğum nəticəsində yaşama qabiliyyətinə malik olmayan zəif quzular doğulur. Balaatmadan bir neçə gün əvvəl qoyunlarda plasentitə xas olan əlamətlər, temperaturun yüksəlməsi, sancı, cinsiyyət yolundan əvvəlcə selikli, sonra isə selikli-irinli axıntı müşahidə edilir. Axıntı bəzi heyvanlarda həmçinin balaatmadan və doğumdan sonra da nəzərə çarpır. Sekundar bakterial mikrofloranın orqanizmə düşməsi nəticəsində heyvanlarda temperatur yenidən yüksəlir və cinsiyyət yolundan isə irinli, ağrəngli və turş maye axır. Doğulmuş quzularda çox vaxt artritlər, ətrafların parezi, onurğa sütununun əyilməsi nəzərə çarpır. Bundan əlavə bəzi quzularda konyunktivit müşahidə edilir.
Balaatmış qoyunların ümumi vəziyyəti ağır olmaqla bəzən bir neçə gündən sonra tələf olur. Əgər bala balaatma dövründə tələf olursa qoyunların ümumi vəziyyətində mühüm dəyişiklik nəzərə çarpmır, ancaq belə qoyunlar zəifləyir və döllük əhəmiyyətini itirir.
Patoloji-anatomik dəyişikliklər. Heyvanlarda plasentanın iltihabı, dölün zədələnməsi müşahidə edilir. Atılmış döldə qan sağıntıları və şişkinlik, qarın və köks boşluğunda qanlı serozlu transudat görünür. Bəzən atılmış bala quru qanqrenalı (mumifikasyialı) olur. Döl pərdələri, kotiledonlar üzərində qan sağıntılarından əlavə nekroz sahələri nəzərə çarpır. Dölün qaraciyərində öd axarları boyunca limfa-histositar proliferatlar, dalaqda diffuz və məhdud sahəli retikuloendotelial hiperplaziya hiss edilir. Böyrəkdə dərin distrofik və nekrotiki dəyişikliklər görünür.
Qaramalda cinsiyyət üzvlərindəki patoloji dəyişikliklərdən əlavə ağciyərin iltihabı, droniki enterit, endokardit və qlamerulonefrit müşahidə edilir.
Balaatmış qoyunlarda folikulların iltihab, kataral-irinli endosalpingit, qaraciyər parenximasında mononuklear hüceyrələrin toplanması, hepotositlərdə bilirubin, böyrəyin qıvrım kanalcıqlarında iltihab aşkar edilir.
Diaqnoz. Xəstəliyin kliniki əlamətləri və patoloji-anatomik dəyişiklikləri spesifik deyil. Buna görə də diaqnoz məqsədilə laboratoriya üsullarından istifadə edilir. Bunun üçün cinsiyyət yolunun axıntısı, döl pərdələri, kotiledonlar, xorion qişası və dölün daxili orqanlarından nümunə götürülərək yaxma hazırlanır, mikroskopiya edilərək elementar cisimciklər axtarılır.
Balaatmış qoyunların qanı KBR ilə yoxlanılaraq spesifik antitellər diaqnostik titrdə təyin edilir. Həmçinin amilin toyuq embrionunda yetişdirilməsi, ayrılması və onun əsas xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi işi həyata keçirilir.
Patoloji materialdan hazırlanmış yaxmalar Stamp üsulu ilə boyanır və müayinə zamanı qrup və tək halda hüceyrədaxili və xaricində qırmızı rəngdə 300-500 nm böyüklükdə elementar cisimciklər görünür. Bundan başqa yaxmaların boyanması üçün May-Qryunvald, Romanovski-Gimza, Kastansdo və Makiavello üsullarından istifadə edilir.
Diaqnostikada seroloji reaksyalardan KBR effektlidir. Daha dəqiq üsul isə amilin 6-7 günlük toyuq embrionundan ayrılmasıdır.
Təfriqi diaqnoz. Xəstəliyi brusellyoz, salmonellyoz, kampilobakterioz, listerioz, leptospiroz, Ku-isitməsi və toksoplazmozdan təfriq etmək lazımdır.
Müalicə. Xəstəliyin törədicisi sulfanilamid preparatları və tetrasiklin qrupu antibiotiklərinə həssas olmasına baxmayaraq, xəstəlik nəticəsində cinsiyyət üzvündə bərpa olunmayan dəyişikliklərin əmələ gəlməsi ilə əlaqədar olaraq müalicə nəticə vermir.
Ancaq bəzi antibiotiklərin, xüsusilə tetrasiklin, oksi-tetrasiklin, spiramisin, reverin və digər tetrasiklin qrupu antibiotiklərin profilaktik məqsədlə işlədilməsi məsləhətdir.
Profilaktika və mübarizə tədbirləri. Xaricdə, qoyunlarda spesifik profilaktika məqsədilə formalinli inaktivləşmiş vaksin və alüminium-hidroksidli formolvaksindən istifadə edilir. Mayalanmadan əvvəl heyvanların həmin vaksinlərlə vaksinasiyası balaatmanı kəskin şəkildə azaldır.
Macarıstan firması, «Filaksiya» emulsin vaksin təklif etmişdir. Həmin vaksinlə peyvənddən sonra immunitet yaranaraq 1 ilə qədər davam edir.
Rusiyada spesifik profilaktika məqsədilə emulsin vaksin hazırlanmış və təsərrüfatlarda tətbiq edilir. Xəstəliyin profilaktikası üçün vaksinasiyadan əlavə aşağıdakı kompleks baytarlıq-sanitariya tədbirlərindən istifadə edilməlidir.
Təsərrüfata yeni gətirilmiş heyvanlar nəzarətdə saxlanmalı və şübhəli hallarda laboratoriya müayinələri aparılmalıdır. Mayalanma işi xüsusi ayrılmış yerdə aparılmalı və törədici heyvanların sperması xəstəlik törədicisinə görə yoxlanmalıdır.
Xəstə heyvanlar təcili əsas sürüdən ayrılmalı, müəyyən müalicə tədbirindən sonra ət üçün kəsilməlidir. Cari dezinfeksiya məqsədilə adi dezinfeksiya maddələrinin məhlullarından istifadə edilməlidir.

Son videolar

Xətdəkilər
Xətdəki qonaqlar: 56747
Xətdəki istifadəçilər: 255
Rasim SultanovFərdi istifadəçi
RafaelFərdi istifadəçi
NAHIDFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
RəfiFərdi istifadəçi
ZiyaFərdi istifadəçi
İlkin DoktorFərdi istifadəçi
Azad test mobFərdi istifadəçi
YaşarFərdi istifadəçi
ZaurFərdi istifadəçi
CosqunFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
CavadFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
SEFERFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
PervizFərdi istifadəçi
UsubFərdi istifadəçi
MüşfiqFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ElnurFərdi istifadəçi
RehimFərdi istifadəçi
KhadiJaFərdi istifadəçi
UstaFərdi istifadəçi
ElşadFərdi istifadəçi
RufatFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
CəfərFərdi istifadəçi
EldarFərdi istifadəçi
Cihangir ÖzünFərdi istifadəçi
HəbibFərdi istifadəçi
saticiFərdi istifadəçi
İsmayılFərdi istifadəçi
qırqovul satılırFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
ŞirazFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
SahibFərdi istifadəçi
FerhadFərdi istifadəçi
ElsenFərdi istifadəçi
YaqutFərdi istifadəçi
AfqanFərdi istifadəçi
Sahin.Fərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
IlqarFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
sebuhiFərdi istifadəçi
SaticiFərdi istifadəçi
MahmudFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
SeferFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
NamazFərdi istifadəçi
IlkinFərdi istifadəçi
OqtayFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
Eliyar m.Fərdi istifadəçi
FermerFərdi istifadəçi
Fərdi istifadəçi
VüqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
EmirFərdi istifadəçi
VidadiFərdi istifadəçi
QeqaniFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
MehmanFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
GunayFərdi istifadəçi
elnurFərdi istifadəçi
azadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ZahidFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
SadiqFərdi istifadəçi
CahangirFərdi istifadəçi
SabirFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
HABILFərdi istifadəçi
KamranFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
hikmətFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
rovshanFərdi istifadəçi
vurgunFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
ElviraFərdi istifadəçi
ElshanFərdi istifadəçi
abdullahFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
------Fərdi istifadəçi
ElmanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
MusaFərdi istifadəçi
İlqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
IsmiFərdi istifadəçi
XayyamFərdi istifadəçi
namazFərdi istifadəçi
RomanFərdi istifadəçi
SeideFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
RASIMFərdi istifadəçi
İNtiqamFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SaiqFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
AlayFərdi istifadəçi
BahramFərdi istifadəçi
sarvanFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
NamiqFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
AwurFərdi istifadəçi
AMINFərdi istifadəçi
seymurFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ZəkaFərdi istifadəçi
TərlanFərdi istifadəçi
MehdiFərdi istifadəçi
ilkinFərdi istifadəçi
cevahirFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
Cuce aliramFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
HabilFərdi istifadəçi
EbulfezFərdi istifadəçi
HebibFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RoyalFərdi istifadəçi
faiqFərdi istifadəçi
TogrulFərdi istifadəçi
SalmanFərdi istifadəçi
NizamiFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
jaleFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
QurbanFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
İlqarəFərdi istifadəçi
AbdullahFərdi istifadəçi
AyselFərdi istifadəçi
VahabFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
AbdulAzizFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RöyalFərdi istifadəçi
IsmayilFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
kenan teymurluFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ÇingizFərdi istifadəçi
FIRUZFərdi istifadəçi
SFərdi istifadəçi
vuqarFərdi istifadəçi
qaraFərdi istifadəçi
ElmiraFərdi istifadəçi
İlhamFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
şirketFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
МаркизатFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
AkifFərdi istifadəçi
RuhullahFərdi istifadəçi
huseynFərdi istifadəçi
LiliFərdi istifadəçi
AqilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
NureddinFərdi istifadəçi
PərvizFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
kamalFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
panahFərdi istifadəçi
FexriFərdi istifadəçi
elsenFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
Kazımov TeymurFərdi istifadəçi
ElshadFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
AllahsukurFərdi istifadəçi
KerimFərdi istifadəçi
MFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
AyxanFərdi istifadəçi
Kerimov NamiqFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
ZooMagazin.azFərdi istifadəçi
TağıFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
ShahinFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
VuqarFərdi istifadəçi
XəyyamFərdi istifadəçi
Ceyhun QarayevFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
Ənvər MusayevFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
MalikFərdi istifadəçi
EhmedFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
RiyadFərdi istifadəçi
OgtayFərdi istifadəçi
ElseverFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
ceyhunFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
ZehraFərdi istifadəçi
eminFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
SEMEDFərdi istifadəçi
AKDENİZKULUCKAFərdi istifadəçi
MametFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
BalaemiFərdi istifadəçi
QoyunFərdi istifadəçi
FarizFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
RaminFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
QafarFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
ElmarFərdi istifadəçi
FuadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
ElcinFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi

Qeydiyyatlı istifadəçilər:: 3,340
Ən yeni istifadəçi:: settartaghizade