magaza ac
magaza ac
magaza ac
cars az

Salam dostlar!Onlayn ödənişlə bağlı çətinliklərinizi bizə bildirin.Zəng edin və ya yazın 0505043704

XLAMİDİYOZ NƏDİR VƏ ONA QARŞI NECƏ

XLAMİDİYOZ NƏDİR VƏ ONA QARŞI NECƏ
XLAMİDİYOZ NƏDİR VƏ ONA QARŞI NECƏ
MÜBARİZƏ APARMALI
Veterinar həkimlər Həbif İsgəndərov, Əbülfət Alıyev
Xlamidiyoz zooantroponoz - yəni infeksiya mənbəyi heyvanlar olub, insanlara da keçən xəstəlikdir. Xəstəliyin dünyada öyrənilmə səviyyəsi tərəfimizdən təhlil edilmiş və məlum olmuşdur ki, Xlamidioz ilk dəfə 1876 - cı ildə alman tədqiqatçısı Yurqenson tərəfindən papuqaylarda müşahidə edilmişdir. O xəstəliyi papuqaylarda psitakkoz, digər quşlarda isə ornitoz adlandırmışdır.
Qaramalda ilk dəfə 1923 - cü ildə Traum və Hart tərəfindən Kaliforniyada müşahidə etmişlər. 1957 - ci ildə Fransada Giroud adlı alim atılmış baladan xlamidiyanı ayrmışdır. Sovetlər birliyində ilk dəfə 1967 - ci ildə İ.İ. Terskix və İ. A. Kurbanov tərəfindən atılmış döldən xlamidiyanı ayırmışlar. (ştam 250)
N. Bonçev 1963 - cü ildə buzobvların bronxopnevmoniyası zamanı xlamidiyanı ayırmışdır. Xəstəliyə eyni zamanda qaramal, qoyun, at, donuz, it, pişik, göyərçin, qarğa və insanlar yoluxurlar. Buzovlarda 6 aylığa qədər, əsasən də 3-20 günlük buzovlarda xlamidiyoz ençefalomielit, bronxopnevmoniya, enterit, poliartirit, konyuktivit kimi özünü büruzə verir. Xəstəlik bu günə qədər dünyada bir neçə adlarla adlandırılıb: miaqavanellez, pararikketsioz, neorikketsioz, bedsonioz, ornitoz, qalprovioz və hazırda isə xlamidiyoz.
u günə qədər ədəbiyyat məlumatlarında xlamidiyozun törədicilərinin bir qrup alimlər tərəfindən virus olduğu qeyd olunub, düzdür xlamidiya viruslar kimi hüceyrə daxilində parazitlik edir və virusdan sadalanan əlamətlərlə fərqlənir.
1.Xlamidiyada həm DNT və RNT var, viruslarda biri olur.
2. Xlamidiyada qarışqa turşusu tərkibli hüceyrə divarı var, bu bakteriya və rikketsiyada var, lakin viruslarda yoxdur.
3. Xlamidiyada ribosom var, virusda olmur.
4. Xlamidiya xüsusi fermentə malik olmaqla antibiotiklərə həssasdır, viruslar həssas deyil.
5. Xlamidiyalar binar bölünmə ilə çoxalır, viruslar reproduksiya ilə.
Xlamidiyalar qramənfi olmaqla Romonovski Gimza ilə göy bənövşəyi rəngə boyanır. Xlamidiyalar Tetrasiklin qrupu antibiotiklərə həssasdırlar, eritromisin, tilozin, doxsoçiklin qidroxlorid, rifambiçin, beta laktam və.s.
Bu günə qədər Xlamidiyoza qarşı 3- cür vaksin tövsiyə olunmuşdur:
1. Qaramalın xlamidiyozuna qarşı inaktivləşdirilmiş kultural vaksin.
2. Heyvanların xlamidiyozuina qarşı emulsin vaksin. (ştam K-8-K)
3. Qaramalın xlamidiyozuna qarşı inaktivləşdirilmiş emulsion vaksin. (ştam-250) Xlamidiyaları qaynama temperaturu və 70 dərəcəli etil spiriti 2-10 dəqiqəyə, 5% -li fenol, 2%-li xloramin, xlorlu əhəng və 2%-li qələvi 3-saata öldürür.
Xlamidiya 6-7 günlük toyuq embrionun sarılıq kisəsində yaxşı çoxalır və 5-9 günə embrionu öldürür. Xlamidiya toyuq, quzu böyrəyi,yeni doğulmuş siçanın hüceyrə kulturasında Hep, Hela və.s çoxalır. Göstərilənlərlə yanaşı DBNX -dən 2015-ci ilin 6 - ayına olan xlamidioza dair sitatistik məlumatlar götürülmüş, cədvəl № 1-də qeyd olunmuşdur. Cədvəldən göründüyü kimi xlamidiyoz sporadik yəni tək tək halarda təsərrüfatlarda müşahidə edilir.
Həmçinin Məhəmmədli fermer təsərrüfatında 1- baş atılmış baladan nümunələr götürülüb KTN BETİ-nun heyvanların infeksion laboratoriyasında mikroskopiki və seroloji üsulla müayinə etdilmiş, həmin heyvanın xlamidiyoz olmadığı məlum olmuşdur.
Heyvan sahiblərindən toplanan anamnez məlumatlarına görə məlum olmuşdur ki, heyvanlar bir tərəfli yemləndirilir. Hətta daş duz belə verilmir. (yonca otu, quru çörək, buğda kəpəyi və.s). Boğazlıq dövründə heyvanlara verdiyi südə və doğulacaq balaya görə məhsuldar və diri çəkisini saxlamaq üçün saxlayıcı yem rasionu verilmir. Həmçinin doğumdan 1-ay sonra heyvanlar hövrə gələn zaman dərhal mayalandırılır. Yəni doğumdan sonra növbəti mayalanma arasındakı dövr servis dövrü adlanır ki, bu isə qaramalda 90 gün, camışda 100 gün olmalıdır, bu müddətlər də nəzərə alınmır, nəticədə qaramaldan laktasiya dövründə 10 ay süd sağılmadan və heyvana 60 gün südünü qurutma dövrü verilmədən heyvanın təkrar doğmasına səbəb olur. Həmin heyvanda ağız südü əmələ gəlmir və turşumuş südlə yeni doğulmuş buzovlar mayalandırılır. Bu zaman həmin buzovlarda qastroenterokolit, bronxopnevmoniya kimi əlamətlərlə özünü büruzə verir, bu isə nəticədə buzovların kütləvi ölümünə səbəb olmaqla, cinsin cırlaşmasına aparıb çıxarır. Sovxoz dövründə cins qaramal əhaliyə paylandı. Həmin heyvanların mələzləri bu gündə rayonlarda var, lakin sutkalıq süd sağımı 25-30 litrdən indi 5-7 litrə düşüb. Bu deyilənlərə əyani sübutdur. Həmçinin buzovlara 6 aya qədər üzlü və üzsüz süd verilməlidir, əməl edilmədən çox zaman ağız südü almayan buzovlar yemə öyrədilir. Belə halda həmin buzovlar gələcəkdə cinsin cırlaşmasına gətirib çıxarır. İlk düyələr 18 aylığında mayalandırılmalı, diri çəkisi 360 kq olmalıdır. Lakin göstərilən problemlərin mövcudluğu 18 aylığında 360 kq düyənin olmasına imkan vermir. Odur ki, göstərilələn problemlər aradan qaldırılarsa xəstəliklərə davamlı və məhsuldarlıq göstəriciləri yüksək cinslərin artırılmasına Respublikamızda nail olmaq olar. Ədəbiyyat və anamnez məlumatlarının təhlili, xlamidiyoza dair epizootoloji sütuasuiyanın öyənilməsi bizim aşağıdakı elmi nəticələrə gəlməyə əsas verir.
NƏTİCƏLƏR
1. Xlamidiozun törədicisi virus deyil, bakteriyadır. Xlamidioza qarşı antibiotiklər və 3 - cür vaksinlər tövsiyə olunmuşdur. Vaksinasiyadan əvvəl heyvanların qanından maye bərk qida mühitlərinə əkmələr etməklə, qan sekundar infeksiyalara görə yoxlanılmalıdır, çünki immuniteti aşağı olan orqanizmlər zəiflədilmiş mikroorqanuizmlərlə peyvənd edildikdə immunitet yox xəstəliyin inkişafına səbəb ola bilər, odur ki, qandan əkmələr zamanı hər hansı boy olarsa, onlara qarşı vitamin mineral tərkibli supervit və ya antibiotiklərlə müalicə edilməli, balanslaşdırılmış yemlərlə yemləndirilməli və 20 gündən sonra təkrar qan alınıb yoxlanıldıqda heç bir mikrorqanizm qandan əkmələrin nəticələrində olmazsa, mənfi olanlarla birlikdə həmin heyvanlar peyvəndlənməyə cəlb edilməlidir.
2.Heyvanlar məhsuldar və saxlayıcı balanslaşdırılmış yem rasionu ilə yemləndirilməlidir. Hər ayın 20-günü supervit və ya vitamin mineral tərkibli yeni preparat rasiona əlavə edilməlidir. 10 ay laktasiya, 60 gün südünü qurutma dövrü və xəstəliklərə davamlı buzovların yetişdirilməsi üçün doğumdan 90-gün sonra qaramal mayalandırılmalıdır. Göstərilənlərə əməl olunarsa, xlamidiyoz və digər xəstəliklərin qarşısı alına bilər.
Ədəbiyyat və anamnez məlumatlarının təhlilindən belə nəticəyə gəlinir ki, dünyada xlamidiozun profilaktikası və müalicəsinə dair kifayət qədər metodik tövsiyələr təklif edilmiş, onların heyvandarlıq fermer təsərrüfatlarına tətbiqi və sadalanan nəticələr nəzərə alınarsa, xlamidiyoz problem respublikada tezliklə aradan qaldırıla bilər. Nəticələrin xlamidiozla mübarizədə vacibliyini nəzərə alıb, Respublikanın heyvandarlıqla məşğul olan fermerlərin göstərilənlərin nəzərə alınmasını məqsədəuyğun hesab edirik.
Ədəbiyyatlar
1. Хламидиоз крупного рогатого скота и меры борбы с ним – Методические рекомендации Новосибирск 1980 академик ВАСХИНИЛ А. А. СВИРИДОВ
2. Baytarlıq mikrobiolgiyası 1986 R.A. Qədimov , M. Ə. Tağızadə
3. Epizootologiya R.A. Qədimov,İ. B.Məmmədov, Z. Ə. Ələsgərov. 1998
4. Болезни сельское - хозяйственых птиц справочник москва 2005
5. Хламидезный аборт овец в Азербайджане и борба сним. Автореферат
К. А. Сарыев 2005
6. KTN BETİ-nun Heyvanların infeksion xəstəliklərini öyrənən laboratoriyanın elmi işçisi Həbif İsgəndərovun “Müasir fermer heyvandarlıq təsərrüfatlarında xlamidiozun epizootiki vəziyyətinin öyrənilməsi, yeni mübarizə tədbirlərinin işlənib hazırlanması” mövzusunda 2015 ci ilə dair hesabatın materialı.
7. 90-100 günlük servis dövrünə nəzarətin heyvandarlıq fermer təsərrüfatlarına tətbiqinə dair braşura - Ə.Ə. Alıyev, N.G.Quliyev, E. H. Həsənov 2004 Bakı.

Son videolar

Xətdəkilər
Xətdəki qonaqlar: 57443
Xətdəki istifadəçilər: 259
Rasim SultanovFərdi istifadəçi
RafaelFərdi istifadəçi
NAHIDFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
RəfiFərdi istifadəçi
ZiyaFərdi istifadəçi
İlkin DoktorFərdi istifadəçi
Azad test mobFərdi istifadəçi
YaşarFərdi istifadəçi
ZaurFərdi istifadəçi
CosqunFərdi istifadəçi
ZaminFərdi istifadəçi
CavadFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
SEFERFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
PervizFərdi istifadəçi
UsubFərdi istifadəçi
MüşfiqFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ElnurFərdi istifadəçi
RehimFərdi istifadəçi
KhadiJaFərdi istifadəçi
UstaFərdi istifadəçi
ElşadFərdi istifadəçi
RufatFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
CəfərFərdi istifadəçi
EldarFərdi istifadəçi
Cihangir ÖzünFərdi istifadəçi
HəbibFərdi istifadəçi
saticiFərdi istifadəçi
İsmayılFərdi istifadəçi
qırqovul satılırFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
ŞirazFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
SahibFərdi istifadəçi
FerhadFərdi istifadəçi
ElsenFərdi istifadəçi
YaqutFərdi istifadəçi
AfqanFərdi istifadəçi
Sahin.Fərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
IlqarFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
MahirFərdi istifadəçi
sebuhiFərdi istifadəçi
SaticiFərdi istifadəçi
MahmudFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
SeferFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
NamazFərdi istifadəçi
IlkinFərdi istifadəçi
OqtayFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
Eliyar m.Fərdi istifadəçi
FermerFərdi istifadəçi
Fərdi istifadəçi
VüqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
EmirFərdi istifadəçi
VidadiFərdi istifadəçi
QeqaniFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
MehmanFərdi istifadəçi
EminFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
GunayFərdi istifadəçi
elnurFərdi istifadəçi
azadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ZahidFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
SadiqFərdi istifadəçi
CahangirFərdi istifadəçi
SabirFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
HABILFərdi istifadəçi
KamranFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
hikmətFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
rovshanFərdi istifadəçi
vurgunFərdi istifadəçi
vasifFərdi istifadəçi
ElviraFərdi istifadəçi
ElshanFərdi istifadəçi
abdullahFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
------Fərdi istifadəçi
ElmanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
MusaFərdi istifadəçi
İlqarFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
IsmiFərdi istifadəçi
XayyamFərdi istifadəçi
namazFərdi istifadəçi
RomanFərdi istifadəçi
SeideFərdi istifadəçi
CeyhunFərdi istifadəçi
RASIMFərdi istifadəçi
İNtiqamFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
ilqarFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SaiqFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
AlayFərdi istifadəçi
BahramFərdi istifadəçi
sarvanFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
NamiqFərdi istifadəçi
VahidFərdi istifadəçi
AwurFərdi istifadəçi
AMINFərdi istifadəçi
seymurFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ZəkaFərdi istifadəçi
TərlanFərdi istifadəçi
MehdiFərdi istifadəçi
ilkinFərdi istifadəçi
cevahirFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
Cuce aliramFərdi istifadəçi
EtibarFərdi istifadəçi
HabilFərdi istifadəçi
EbulfezFərdi istifadəçi
HebibFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RoyalFərdi istifadəçi
faiqFərdi istifadəçi
TogrulFərdi istifadəçi
SalmanFərdi istifadəçi
NizamiFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
jaleFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
QurbanFərdi istifadəçi
RuslanFərdi istifadəçi
İlqarəFərdi istifadəçi
AbdullahFərdi istifadəçi
AyselFərdi istifadəçi
VahabFərdi istifadəçi
SeyidFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
AbdulAzizFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
RöyalFərdi istifadəçi
IsmayilFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
VusalFərdi istifadəçi
kenan teymurluFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
KenanFərdi istifadəçi
ÇingizFərdi istifadəçi
FIRUZFərdi istifadəçi
SFərdi istifadəçi
vuqarFərdi istifadəçi
qaraFərdi istifadəçi
ElmiraFərdi istifadəçi
İlhamFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
şirketFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
KamilFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
МаркизатFərdi istifadəçi
AzerFərdi istifadəçi
NurlanFərdi istifadəçi
AkifFərdi istifadəçi
RuhullahFərdi istifadəçi
huseynFərdi istifadəçi
LiliFərdi istifadəçi
AqilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
NureddinFərdi istifadəçi
PərvizFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
kamalFərdi istifadəçi
SamirFərdi istifadəçi
ArifFərdi istifadəçi
panahFərdi istifadəçi
FexriFərdi istifadəçi
elsenFərdi istifadəçi
MubarizFərdi istifadəçi
ŞahinFərdi istifadəçi
RamilFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
Kazımov TeymurFərdi istifadəçi
ElshadFərdi istifadəçi
FaiqFərdi istifadəçi
AllahsukurFərdi istifadəçi
KerimFərdi istifadəçi
MFərdi istifadəçi
ElxanFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
AyxanFərdi istifadəçi
Kerimov NamiqFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AliFərdi istifadəçi
ZooMagazin.azFərdi istifadəçi
TağıFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
BayramFərdi istifadəçi
ShahinFərdi istifadəçi
NadirFərdi istifadəçi
VuqarFərdi istifadəçi
XəyyamFərdi istifadəçi
Ceyhun QarayevFərdi istifadəçi
RamalFərdi istifadəçi
Ənvər MusayevFərdi istifadəçi
OrxanFərdi istifadəçi
MalikFərdi istifadəçi
EhmedFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
RiyadFərdi istifadəçi
OgtayFərdi istifadəçi
ElseverFərdi istifadəçi
RaqifFərdi istifadəçi
ceyhunFərdi istifadəçi
FeridFərdi istifadəçi
RafiqFərdi istifadəçi
ZehraFərdi istifadəçi
eminFərdi istifadəçi
YusifFərdi istifadəçi
SEMEDFərdi istifadəçi
AKDENİZKULUCKAFərdi istifadəçi
MametFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
BalaemiFərdi istifadəçi
QoyunFərdi istifadəçi
FarizFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
RaminFərdi istifadəçi
TalehFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
QafarFərdi istifadəçi
omarFərdi istifadəçi
EmilFərdi istifadəçi
AnarFərdi istifadəçi
ElmarFərdi istifadəçi
FuadFərdi istifadəçi
NicatFərdi istifadəçi
ElvinFərdi istifadəçi
ElcinFərdi istifadəçi
SahinFərdi istifadəçi
MAl yiyesiFərdi istifadəçi
ismayilFərdi istifadəçi
TuralFərdi istifadəçi
AgaFərdi istifadəçi
PervizFərdi istifadəçi

Qeydiyyatlı istifadəçilər:: 3,346
Ən yeni istifadəçi:: pepitto8891